Wiara Zobacz

Katechizm wykuty w kamieniu

Wrz 09, 2019 Agnieszka Kańduła

Ksiądz Bonet, promotor procesu beatyfikacyjnego Bożego architekta, powiedział: „Gaudí chciał, by ta świątynia była obecnością Kościoła i Ewangelii pośród miasta […]. Wszelkie wizerunki znajdują się nie wewnątrz świątyni, lecz na zewnątrz. Tam zostało opowiedziane całe chrześcijańskie misterium, zgodnie z cyklem liturgicznym”.

Choć większość zwiedzających najbardziej znaną atrakcję Barcelony pewnie nie do końca zdaje sobie z tego sprawę, Sagrada Familia niesie ze sobą niezwykle bogate przesłanie chrześcijańskie. Jednak by je odkryć, trzeba rozszyfrować bogatą symbolikę słynnych fasad Gaudiego, z których każda została poświęcona innemu aspektowi działalności Jezusa.

Warto pamiętać, że tylko Fasada Narodzenia została ukończona za życia architekta. Pozostałych dwóch – Fasady Męki i Fasady Chwały – Gaudí wykonał szczegółowe plany i makiety, które niestety zostały zniszczone przez rewolucjonistów w czasie hiszpańskiej wojny domowej.

Fasada Narodzenia

Zorientowana jest na wschód, co symbolicznie ma przypominać o tym, że to za sprawą narodzenia Chrystusa światłość przyszła na świat. Ma trzy portale, a główny, środkowy, to Portal Miłości poświęcony Jezusowi.

W jego centrum znajduje się scena narodzenia, a po lewej i prawej stronie przedstawiono pokłon Trzech Króli i pasterzy. W niszach nad sceną narodzenia Gaudí umieścił aniołów oddających chwałę Jezusowi, nad którym widnieje Gwiazda Betlejemska. Powyżej artysta przedstawił scenę zwiastowania oraz Jezusa koronującego Najświętszą Maryję Pannę.

Portal wieńczy ogromny zielony cyprys – symbol silnej i niewzruszonej wiary – pod którym widzimy pelikana, wyobrażającego Eucharystię. Po jego prawej i lewej stronie artysta ustawił anioły, które niosą chleb i wino. O cyprys oparte są dwie drabiny przypominające o ciągłej potrzebie dążenia do Boga, a w jego koronie przysiadły gołębie, obrazujące wiernych gromadzących się wokół Pana. Drzewo wieńczy grecka litera tau z krzyżem i gołębicą, symbolizująca Boga w Trójcy Jedynego.

Portal Miłości po obu stronach zamknięty jest kolumnami przypominającymi palmy stojące na skorupach żółwi, mających obrazować niewzruszoność Kościoła. Prawa poświęcona jest Maryi (widnieje na niej Jej imię), a lewa św. Józefowi.

Analogicznie prawy Portal Wiary przedstawia sceny z życia Matki Bożej: nawiedzenie św. Elżbiety, Maryję i Józefa obserwujących Jezusa pracującego w warsztacie stolarskim, Jezusa nauczającego w świątyni w towarzystwie Zachariasza i św. Jana Chrzciciela oraz scenę ofiarowania Jezusa w świątyni, na której Symeon udziela Mu błogosławieństwa.

Portal Wiary wieńczy figura Niepokalanie Poczętej Najświętszej Maryi Panny, nad którą widnieje otwarta prawa dłoń z okiem – symbol Bożej Opatrzności.

Lewy Portal Nadziei, poświęcony św. Józefowi, ukazuje ucieczkę Świętej Rodziny do Egiptu, rzeź niewiniątek, z której matka usiłuje uratować swoje dziecko przed mieczem żołnierza, oraz Jezusa pokazującego Józefowi rannego gołąbka. Scenie tej, z nisz umieszczonych po prawej i lewej stronie, przyglądają się rodzice Maryi: św. Joachim i św. Anna.

Gaudi umieścił także przedstawienie zaślubin Maryi i Józefa, którzy klęczą przed kapłanem udzielającym im błogosławieństwa, a wyżej Józefa siedzącego na rufie wielkiej łodzi symbolizującej Kościół, który ma on chronić przed niebezpieczeństwem.

Portal wieńczy kamienny, nieforemny obelisk, przypominający skały okalające klasztor Montserrat. Fasadę Narodzenia zdobi również wiele ornamentów zaczerpniętych z fauny i flory Katalonii.

Fasada Męki

Kolejna, już istniejąca, Fasada Męki zorientowana jest na zachód i została zbudowana po śmierci artysty na podstawie planów i makiet odtworzonych przez współpracowników Gaudiego – oryginały zostały bowiem zniszczone w czasie wojny domowej.

Ma ona zupełnie inny wyraz niż radosna i pełna życia Fasada Narodzenia i między innymi dlatego Gaudí nie wybrał jej jako pierwszej do realizacji, gdyż obawiał się, że może ona odstraszyć ofiarodawców.

Fasada ta jest bardzo naturalistyczna, a kanciaste bryły jej postaci i niemalże brak ornamentów robią ogromne wrażenie. Na dole fasadę dzieli sześć kolumn, symbolizujących główne kości człowieka – górującego nad głównym portalem fasady Chrystusa Ukrzyżowanego – razem z przylegającymi do nich ścięgnami. Znajdujące się w wyższej części kolejne 18 kolumn, co daje łącznie 24, dopełnia je do liczby kości, jaką mają ludzkie żebra.

W założeniu Gaudiego cała ta fasada miała oddawać cierpienie i smutek towarzyszące śmierci Jezusa oraz przedstawiać Jego ostatnie dni życia na ziemi. Sceny zostały przedstawione kolejno od lewego dolnego rogu, po literze „S” na prawym górnym rogu kończąc.

W najniższej części możemy zobaczyć ostatnią wieczerzę, scenę, w której św. Piotr usiłuje powstrzymać żołnierzy przed pojmaniem Jezusa, pocałunek Judasza, biczowanie, trzykrotne zaparcie się Piotra oraz scenę „Ecce homo” i Piłata umywającego ręce.

Powyżej przedstawiono upadek pod ciężarem krzyża, Jezusa pocieszającego kobiety jerozolimskie, a nad głównym portalem św. Weronikę z chustą, na której Jezus zostawił swój cudowny wizerunek.

Na najwyższym poziomie umieszczono żołnierzy rzucających losy o tunikę Jezusa, a w centralnym punkcie scenę ukrzyżowania Chrystusa, któremu towarzyszą trzy Marie. Ostatnia scena fasady przedstawia złożenie do grobu.

Fasada Chwały

Trzeci główny portal bazyliki – Fasada Chwały – zorientowany jest na południe i widnieje tylko w planach. Ma on być podzielony przez osiem kolumn, symbolizujących osiem błogosławieństw, a ponad nimi mają wznosić się dwa rzędy „latarni”, przypominających piszczałki organów.

W pierwszym ma być ich 7, by obrazowały dni stworzenia, natomiast powyżej w drugim rzędzie 
9 – zgodnie z liczbą chórów anielskich. W egzonarteksie – krytym przedsionku fasady – ma zostać przedstawionych 7 darów Ducha Świętego, 7 cnót i 7 grzechów głównych, a 5 wejść, wraz z dwoma bocznymi wejściami do kaplic chrztu i sakramentu pokuty, ma symbolizować 7 sakramentów świętych i 7 wezwań modlitwy Ojcze nasz oraz 14 uczynków miłosierdzia – 7 względem ciała i 7 względem ducha. Na fasadzie ma też zostać umieszczony tekst Wyznania wiary po łacinie.

Według założeń Bożego architekta Fasada Chwały powinna być syntezą chrześcijaństwa, a ten, kto ją zobaczy i zrozumie jej symbolikę, powinien zrozumieć samo chrześcijaństwo. To było bardzo ważne dla Gaudiego, gdyż zależało mu na tym, ażeby ludzie się nawracali. Mawiał bowiem:

„Człowiek bez religii jest człowiekiem umniejszonym duchowo, człowiekiem okaleczonym”.

Dlatego też słynny Katalończyk robił wszystko, by jak najwięcej ludzi poprowadzić do Boga poprzez swoją sztukę.

Podobne treści znajdziesz w naszym sklepie:

Jeżeli znaków i cudów nie zobaczycie